Będąc pod urokiem książki Thada Carharta o paryskim atelier ze starymi fortepianami i jego na nowo odkrytej pasji grania, postanowiłam odszukać opisywane przez niego instrumenty na obrazach. Od klawesynu, przez klawikord, aż po pianina wesolo śpiewające w barach i fortepiany dostojnie brzmiące w eleganckich salonach – nie ulega wątpliwości, że instrumenty te pełniły kiedyś dużo bardziej znaczącą rolę w życiu człowieka. Także w tym codziennym. Były nie tylko atrakcyjnie wyglądającym meblem, ale przede wszystkim dostarczały rozrywki, przełamując ciszę, która zaczęła zanikać wraz z wynalazkami XX wieku. Trudno jednak porównać granie na instrumencie do całkowicie pasywnego oglądania telewizji. Oprócz nieporównywalnej z niczym radości, jaką daje wykonywanie muzyki, gra na instrumencie była także formą komunikacji, ważnym elementem rytuałów społecznych. Nie bez powodu większość uwiecznionych przez malarzy grających, to kobiety. Umiejętność gry na instrumencie klawiszowym dodawała pannie uroku i była swoistym dowodem na to, że jest ona odpowiednio wykształconą partią. Myślę jednak, że kryło się za tym coś więcej. Pamiętajmy, że dopiero stosunkowo niedawno kobietom dano prawo do własnych opnii, nie wspominając o głośnym ich wyrażaniu. Normalnie będąc na drugim planie, może właśnie przy fortepianie kobieta na moment odzyskiwała prawo głośnego samowyrażania. Muzyka jest bowiem zawsze tylko osobistą interpretacją, a relacja pomiędzy grającym i instrumentem bywa bardzo intymna. Nie trudno mi więc sobie wyobrazić, że właśnie gra na pianinie dawała kobiecie pewność siebie, która musiała być niesłychanie atrakcyjna dla panów.
Znalezione przeze mnie obrazy od razu, w naturalny sposób podzieliły się na trzy kategorie, ukazując tym samym bardzo interesujące aspekty muzyki, jako elementu życia codziennego. Myślę, że to co uderza najbardziej to skupienie, które widoczne jest w postawie portretowanych postaci, bez względu na to, czy grają dla innych, czy jedynie dla siebie samych. A skoro już o tym mowa, to wydaje mi się, że właśnie te obrazy, które ukazują muzyków grających w samotności, zasługują na szczególną uwagę. Carthart opisuje to trafnie w swoim pamiętniku, tłumacząc, że wykonywanie muzyki, obcowanie z nią jest momentem, którym nie zawsze należy się dzielić z innymi. Klasyczne metody nauki gry na instrumentach prawie zawsze zakładają w mniejszym lub większym stopniu występy publiczne, które dla większości początkujących muzyków są ogromnym (i niepotrzebnym) stresem. Tylko nieliczna garstka ma predyspozycje, które mogą doprowadzić do kariery muzyka koncertowego. Resztę zmusza się do rywalizacji i tym samym skutecznie zniechęca się do muzykowania. Jako, że ja sama najbardziej lubie grać w samotności, właśnie te portrety, które ukazują kawałek intymnego dialogu pomiędzy instrumentem i wykonawcą przemawiają do mnie najbardziej. Chociaż z drugiej strony ubolewam bardzo nad tym, że tradycja wspólnego muzykowania zanikła i przekształciła się w domenę muzyków zawodowych.
NAUKA MUZYKI
![Music Lesson [Johannes Vermeer] Music Lesson [Johannes Vermeer]](//lh4.ggpht.com/-3obLe7KsSdI/T3-F2KGM_kI/AAAAAAAABxE/irOiX1lb34s/Music%252520Lesson%252520%25255BJohannes%252520Vermeer%25255D_thumb%25255B3%25255D.jpg?imgmax=800)
Johann Vermeer: “Lekcja Muzyki”
![The Piano Lesson [Edmund Blair] The Piano Lesson [Edmund Blair]](//lh4.ggpht.com/-zEjVZeILFdw/T3-F3PGws9I/AAAAAAAABxU/Qx4hPSEORpc/The%252520Piano%252520Lesson%252520%252520%25255BEdmund%252520Blair%25255D_thumb%25255B2%25255D.jpg?imgmax=800)
Edmund Blair: “Lekcja”
![The Music Lesson [Francois Pascal Simon Gerard] The Music Lesson [Francois Pascal Simon Gerard]](//lh6.ggpht.com/-3av_A8J6tuc/T3-F4rFwqSI/AAAAAAAABxk/ljYy-BEFOTU/The%252520Music%252520Lesson%252520%252520%25255BFrancois%252520Pascal%252520Simon%252520Gerard%25255D_thumb%25255B3%25255D.jpg?imgmax=800)
Francois Simon Pascal Gerard: “Lekcja Fortepianu”
![The Piano Lesson [Gustave-Caillebotte] The Piano Lesson [Gustave-Caillebotte]](//lh6.ggpht.com/-1qjwsYtZHN4/T3-F51nXGyI/AAAAAAAABx0/70V23WFexN8/The%252520Piano%252520Lesson%252520%25255BGustave-Caillebotte%25255D_thumb%25255B2%25255D.jpg?imgmax=800)
Gustave Caillebotte: “Lekcja na Pianinie”
W TOWARZYSTWIE
![At the Piano [Albert Edelfelt] At the Piano [Albert Edelfelt]](//lh3.ggpht.com/-9dGKwRl23oA/T3-F6gTxmTI/AAAAAAAAByE/iofrlm-ckbM/At%252520the%252520Piano%252520%25255BAlbert%252520Edelfelt%25255D_thumb%25255B2%25255D.jpg?imgmax=800)
Albert Edelfelt: “Przy Fortepianie”
![At the piano [James McNeill Whistler] At the piano [James McNeill Whistler]](//lh5.ggpht.com/-n0gIYXDI52w/T3-F7Q9wBlI/AAAAAAAAByU/VY5Qhv5WwkU/At%252520the%252520piano%252520%25255BJames%252520McNeill%252520Whistler%25255D_thumb%25255B2%25255D.jpg?imgmax=800)
James McNeill Whistler: “Przy Fortepianie”
![Girl at the piano [Paul Cezanne] Girl at the piano [Paul Cezanne]](//lh4.ggpht.com/-A2Dpf5vIzOc/T3-F_qQ-0qI/AAAAAAAAByg/Y3ouYC9tReQ/Girl%252520at%252520the%252520piano%252520%25255BPaul%252520Cezanne%25255D_thumb%25255B2%25255D.jpg?imgmax=800)
Paul Cezanne: “Dziewczyna przy Fortepianie”
![Miss Harriet and Miss Elizabeth Binney [John Smart] Miss Harriet and Miss Elizabeth Binney [John Smart]](//lh4.ggpht.com/-KLxgwjUoRNw/T3-GAUyztWI/AAAAAAAABy0/DqRAm01PUf8/Miss%252520Harriet%252520and%252520Miss%252520Elizabeth%252520Binney%252520%25255BJohn%252520Smart%25255D_thumb%25255B2%25255D.jpg?imgmax=800)
John Smart: “Panny Harriet i Elizabeth Binney”
Childe Hassam: “Pani Hassam i Jej Siostra”
![Two Girls at the Piano [Auguste Renoir] Two Girls at the Piano [Auguste Renoir]](//lh5.ggpht.com/-oatt8vvt8uw/T3-GCue3FGI/AAAAAAAABzY/DFmCcKZxFOY/Two%252520Girls%252520at%252520the%252520Piano%252520%25255BAuguste%252520Renoir%25255D_thumb%25255B2%25255D.jpg?imgmax=800)
Pierre-Auguste Renoir: “Dziewczęta przy Pianinie”
![Yvonne and Christine Lerolle Playing the Piano [Auguste Renoir] Yvonne and Christine Lerolle Playing the Piano [Auguste Renoir]](//lh3.ggpht.com/-LAvimIdaoB4/T3-GDrRR9DI/AAAAAAAABzo/9mvIF8dRwWg/Yvonne%252520and%252520Christine%252520Lerolle%252520Playing%252520the%252520Piano%252520%25255BAuguste%252520Renoir%25255D_thumb%25255B2%25255D.jpg?imgmax=800)
Pierre-Auguste Renoir: “Yvonne i Christine Lerolle Grające na Pianinie”
RECITAL
![Musical Interlude [Willems Florent] Musical Interlude [Willems Florent]](//lh5.ggpht.com/-uLgRIsaCsmM/T3-GE1IWi0I/AAAAAAAABz4/0iOzwOQ6bag/Musical%252520Interlude%252520%25255BWillems%252520Florent%25255D_thumb%25255B1%25255D.jpg?imgmax=800)
Willems Florent: “Musical Interlude”

![The Duet [Kilburne George Goodwin] The Duet [Kilburne George Goodwin]](//lh4.ggpht.com/-UgwCGUNxqE8/T3-GGgd2P9I/AAAAAAAAB0Y/nb3OlkQvVcY/The%252520Duet%252520%25255BKilburne%252520George%252520Goodwin%25255D_thumb%25255B2%25255D.jpg?imgmax=800)
Kilburne George Goodwin: “Duet”
![The Piano Recital [Vittorio Reggianini] The Piano Recital [Vittorio Reggianini]](//lh3.ggpht.com/-fX1tmcNgQJU/T3-GHrvpVII/AAAAAAAAB0o/2xeZk1Ue_aw/The%252520Piano%252520Recital%252520%25255BVittorio%252520Reggianini%25255D_thumb%25255B1%25255D.jpg?imgmax=800)
Vittorio Reggianini: “Recital na Pianino”
INTYMNIE
![At the piano [Childe Hassam] At the piano [Childe Hassam]](//lh6.ggpht.com/-gU7swknltTk/T3-GI_2HebI/AAAAAAAAB04/iAsV3kFkGVs/At%252520the%252520piano%252520%25255BChilde%252520Hassam%25255D_thumb%25255B1%25255D.jpg?imgmax=800)
Childe Hassam: “Przy Fortepianie”
![At the Piano [Theodore Robinson] At the Piano [Theodore Robinson]](//lh4.ggpht.com/-OdQabEuaaV4/T3-GJlymqzI/AAAAAAAAB1I/KBaY4a4V41g/At%252520the%252520Piano%252520%25255BTheodore%252520Robinson%25255D_thumb%25255B1%25255D.jpg?imgmax=800)
Theodore Robinson: “Przy Fortepianie”
![Girl at Piano [Theodore Robinson] Girl at Piano [Theodore Robinson]](//lh5.ggpht.com/-JpCP3ecREtw/T3-GKqbjiAI/AAAAAAAAB1Y/mr_k9C2dE70/Girl%252520at%252520Piano%252520%25255BTheodore%252520Robinson%25255D_thumb%25255B1%25255D.jpg?imgmax=800)
Theodore Robinson: “Dziewczyna przy Pianinie”
![Improvisation [Childe Hassam] Improvisation [Childe Hassam]](//lh5.ggpht.com/-f3m3j6c0V98/T3-GLi2rtgI/AAAAAAAAB1o/_P4GilgfDLQ/Improvisation%252520%25255BChilde%252520Hassam%25255D_thumb%25255B1%25255D.jpg?imgmax=800)
Childe Hassam: “Improwizacja”

![Lady at the Piano [Joseph Farquharson] Lady at the Piano [Joseph Farquharson]](//lh6.ggpht.com/-dyn4Ty8c0rY/T3-GOklAyuI/AAAAAAAAB2Y/u0dMpU4MfKY/Lady%252520at%252520the%252520Piano%252520%25255BJoseph%252520Farquharson%25255D_thumb%25255B2%25255D.jpg?imgmax=800)
“Damy przy Fortepianie” (Carl Vilhelm Holsoe, Joseph Farquharson)
Edgar Degas: “Pani Camus przy Pianinie”
![Pianiste [Pavel Fedotov] Pianiste [Pavel Fedotov]](//lh5.ggpht.com/-8-xcAhOnY4Q/T3-GRXa0H6I/AAAAAAAAB24/avvnQBEUMY4/Pianiste%252520%25255BPavel%252520Fedotov%25255D_thumb%25255B1%25255D.jpg?imgmax=800)
Pavel Fedotov: “Pianistka”
![Sonata [Childe Hassam] Sonata [Childe Hassam]](//lh4.ggpht.com/-PEJeZJ8JH5c/T3-GSsEa3iI/AAAAAAAAB3I/cakRJF1tUuc/Sonata%252520%25255BChilde%252520Hassam%25255D_thumb%25255B1%25255D.jpg?imgmax=800)
Childe Hassam: “Sonata”
![Woman at a piano [Giovanni Boldini] Woman at a piano [Giovanni Boldini]](//lh4.ggpht.com/-D30E5tJp0g8/T3-GU8RphrI/AAAAAAAAB3Y/wQNeHu03tpA/Woman%252520at%252520a%252520piano%252520%25255BGiovanni%252520Boldini%25255D_thumb%25255B2%25255D.jpg?imgmax=800)
Giovanni Boldini: “Kobieta przy Pianinie”
![Young Man Playing Piano [Gustave Caillebotte] Young Man Playing Piano [Gustave Caillebotte]](//lh5.ggpht.com/-_XK_5m3aAp0/T3-GWo8Hw-I/AAAAAAAAB3o/NYG4QoMrPm4/Young%252520Man%252520Playing%252520Piano%252520%25255BGustave%252520Caillebotte%25255D_thumb%25255B1%25255D.jpg?imgmax=800)
Gustave Caillebotte: “Młody Mężczyzna przy Fortepianie”